چالشهای احداث خط ۲ مترو اصفهان؛ تقابل توسعه شهری و حفظ میراث جهانی
احداث خط ۲ مترو اصفهان در بافت تاریخی و مجاورت مسجد جامع عتیق، به دلیل تشدید بحران فرونشست زمین و آسیبهای ارتعاشی، نگرانیهای جدی کارشناسان را برانگیخته است.
پروژه احداث خط ۲ مترو اصفهان در حالی به مراحل حساس خود در عمق بافت تاریخی شهر رسیده که تقابل میان توسعه حمل و نقل عمومی و حفاظت از میراث فرهنگی، به یکی از چالشهای اصلی مدیریت شهری تبدیل شده است. عبور این مسیر از نزدیکی مسجد جامع عتیق، در کنار بحران فرونشست زمین با نرخ حدود ۱۸ سانتیمتر در نقاط شمالی، موجب شده تا متخصصان نسبت به پایداری بناهای تاریخی هشدار دهند.
حدود دو دهه پیش، برخورد دستگاههای حفاری با پایههای سیوسهپل و کشف آثار تاریخی در چهارباغ، زنگ خطر را برای پروژههای زیرزمینی در اصفهان به صدا درآورد. اکنون با خشک شدن زایندهرود و تشدید فرونشست، شرایط زمینشناختی شهر نسبت به گذشته دگرگون شده است. با این حال، مدیریت شهری اصفهان بر ضرورت توسعه شبکه مترو تاکید دارد، در حالی که کارشناسان معتقدند حفظ هویت تاریخی شهر، شرط اساسی توسعه پایدار است.
در آخرین نشست شورای پایگاههای میراث جهانی، موضوع عبور خط ۲ مترو از حریم مسجد جامع عتیق مورد بررسی قرار گرفت. اگرچه برخی مدیران شهری اجرای این طرح را با مطالعات فنی امکانپذیر میدانند، اما وزارت میراث فرهنگی همچنان در حال ارزیابی نهایی است و هنوز مجوز قطعی برای عبور از این محدوده صادر نشده است.
تأثیر خط ۲ مترو اصفهان بر فرونشست زمین
یکی از نگرانیهای اصلی، تشدید فرونشست زمین در اثر ارتعاشات ناشی از حرکت قطارهاست. علی بیتاللهی، عضو مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، با استناد به تجربیات جهانی از جمله در پکن، هشدار میدهد که حفاریهای مترو در عمق کم میتواند اثرات فرونشست را تا چندین برابر افزایش دهد. به گفته وی، خاک اصفهان به دلیل ویژگیهای خاص و خشکی زایندهرود، در برابر این ارتعاشات بسیار آسیبپذیر است.
بناهای تاریخی اصفهان به دلیل ساختار قدیمی و عدم برخورداری از اسکلتبندی منسجم، در برابر نشست زمین بسیار حساس هستند. کارشناسان تاکید دارند که حتی با اعمال محدودیت سرعت یا استفاده از ابزارهای کنترل ارتعاش، ریسک آسیب به این آثار جهانی همچنان بالاست و بهترین راهکار، تغییر مسیر یا افزایش عمق حفاری در بافتهای حساس است.
خطر تخریب تدریجی بناهای تاریخی
غلامحسین معماریان، عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت، با اشاره به پژوهشهای اخیر در دانشکده مهندسی راهآهن، اعلام کرده است که عبور خط ۲ مترو اصفهان میتواند بیش از ۷۰ بنای ارزشمند را در معرض خطر قرار دهد. بر اساس این مطالعات، ارتعاشات ناشی از حرکت قطارها در نزدیکی مسجد جامع عتیق، معادل یک زلزله ۶ ریشتری در بلندمدت ارزیابی شده است.
این ارتعاشات مداوم میتواند طی هفت تا هشت سال، آسیبهای جبرانناپذیری به سازههای تاریخی وارد کند. با وجود هشدارهای مکرر، پیگیریها برای دریافت پاسخ شفاف از سوی مسئولان میراث فرهنگی اصفهان و مدیران پروژه قطار شهری درباره تمهیدات نهایی برای جلوگیری از این فاجعه فرهنگی، تاکنون به نتیجه مشخصی نرسیده است.
منبع خبر: مشاهده خبر در سایت منبع
برای مشاهده سایر خبرهای حوزه حمل و نقل، به صفحه اخبار حمل و نقل مراجعه کنید.



