تاریخچه احداث فرودگاه امام خمینی؛ از مطالعات اولیه تا بهره‌برداری

پروژه احداث فرودگاه امام خمینی (ره) یکی از پیچیده‌ترین و طولانی‌ترین طرح‌های زیرساختی در تاریخ حمل‌ونقل ایران محسوب می‌شود که از نخستین مطالعات در سال ۱۳۴۶ تا زمان بهره‌برداری نهایی، نزدیک به چهار دهه زمان برد. تاریخچه احداث فرودگاه امام خمینی مملو از تغییرات مدیریتی، تحولات سیاسی و تصمیمات کلانی است که روند پیشرفت این ابرپروژه را با فراز و نشیب‌های متعددی مواجه کرد. در این گزارش، نگاهی به روایت‌های دست‌اول از این مسیر پرچالش خواهیم داشت.

ضرورت انتقال از مهرآباد به فرودگاه امام خمینی

فرودگاه مهرآباد برای سال‌ها تنها دروازه هوایی پایتخت بود، اما رشد سریع ترافیک هوایی در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ شمسی و محاصره این فرودگاه توسط بافت شهری، توسعه آن را با محدودیت‌های جدی مواجه کرد. رشد ترافیک هوایی، آلودگی‌های زیست‌محیطی، تداخل با فعالیت‌های نظامی و اشباع ظرفیت پذیرش مسافر و بار، دولت وقت را متقاعد کرد که تهران نیازمند یک فرودگاه بین‌المللی جدید و مدرن است.

آغاز مطالعات فنی در سال ۱۳۴۶

نقطه عطف این پروژه در سال ۱۳۴۶ رقم خورد؛ زمانی که سازمان هواپیمایی کشوری از ایکائو درخواست کرد تا گزینه‌های احداث فرودگاه جدید تهران را مورد ارزیابی قرار دهد. این اقدام، سرآغاز رسمی یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های عمرانی کشور بود.

در چارچوب برنامه عمرانی چهارم (۱۳۴۷ تا ۱۳۵۱)، ساخت این فرودگاه به عنوان یک هدف راهبردی تصویب شد. شرکت «نورتروپ پیج» نخستین گزارش مکان‌یابی را تدوین کرد و در خرداد ۱۳۴۹، سازمان برنامه قراردادی با شرکت آمریکایی «پیت مارویک میچل» منعقد نمود که گزارش نهایی آن در اسفند ۱۳۵۰ با تحلیل‌های فنی و اقتصادی دقیق ارائه شد.

تغییر نام‌ها و تحولات سیاسی

فرودگاه امام خمینی (ره) در طول حیات خود شاهد تغییرات نام متعددی بوده است؛ از فرودگاه تهران گرفته تا آریامهر و هفتم تیر، که هر یک بازتابی از تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در دهه‌های گذشته است. این تغییرات نام، خود گویای بخشی از تاریخچه احداث فرودگاه امام خمینی و تأثیر سیاست بر پروژه‌های زیرساختی است.

ثبت تاریخ شفاهی حمل‌ونقل هوایی

علیرضا منظری، کارشناس ارشد و از پیشکسوتان صنعت هوانوردی، با هدف ثبت وقایع تاریخی، روایتی مستند از این پروژه را تدوین کرده است. او با تأکید بر ثبت دقیق رویدادها به ترتیب زمانی، تلاش کرده است تا گوشه‌هایی از تاریخچه احداث فرودگاه امام خمینی را برای آیندگان به یادگار بگذارد. این مستندات، دیدگاه‌های ارزشمندی را درباره چالش‌های اجرایی این ابرپروژه ارائه می‌دهد.

* این گزارش بر اساس مستندات و تاریخ شفاهی حوزه هوانوردی در تیرماه ۱۳۹۷ تهیه شده است.

منبع خبر: مشاهده خبر در سایت منبع

برای مشاهده سایر خبرهای حوزه حمل‌ و نقل، به صفحه اخبار حمل‌ و نقل مراجعه کنید.