واکاوی چالشها و مزایای پروژه برقی سازی راه آهن تهران مشهد
پروژه برقی سازی راه آهن تهران مشهد با هدف کاهش مصرف سوخت، افزایش ظرفیت ناوگان و ارتقای ایمنی ریلی مطرح شد که در این گزارش به بررسی ابعاد فنی و تاریخی آن میپردازیم.
پروژه برقی سازی راه آهن تهران مشهد به عنوان یکی از طرحهای کلیدی در توسعه زیرساختهای حملونقل کشور، فراز و نشیبهای متعددی را از سال ۱۳۸۲ تاکنون پشت سر گذاشته است. این طرح که با هدف افزایش سرعت سیر و حرکت، کاهش مصرف سوخت و بهینهسازی هزینههای نگهداری ناوگان مطرح شد، در مقاطع مختلف با چالشهای مدیریتی و تصمیمگیریهای کلان مواجه گردید.
تاریخچه و چالشهای برقی سازی راه آهن تهران مشهد
در سال ۱۳۸۲، ایده برقی سازی راه آهن تهران مشهد در کمیسیون مشترک با کرواسی مطرح و مورد موافقت اولیه قرار گرفت، اما با تغییر رویکرد مدیریتی وقت، این روند متوقف شد. مخالفتهای اولیه که عمدتاً بر پایه گزارشهای مرکز تحقیقات و مطالعات پیشین بود، با اصلاح محاسبات فنی و اثبات تأثیر مثبت برقیسازی بر کاهش تعداد لوکوموتیوهای مورد نیاز، تا حد زیادی تعدیل شد.
در نهایت با تصویب هیئت دولت در سال ۱۳۸۴، مسیر برای مطالعات تکمیلی هموار شد. با این حال، سازمان برنامه و بودجه در سال ۱۳۸۵ اولویتبندی کل مسیرهای ریلی را در دستور کار قرار داد و در سال ۱۳۸۶ بودجهای محدود صرفاً برای بخش زیرساختی بدون در نظر گرفتن ناوگان تخصیص یافت. با توجه به تجربیات طولانیمدت در پروژههای مشابه، تصمیم بر آن شد که تأمین لوکوموتیو نیز در مناقصه گنجانده شود.
فرآیند مناقصه و حواشی آن
پس از انتشار آگهی ارزیابی کیفی در سال ۱۳۸۶ و مشارکت ۷۴ شرکت، در نهایت ۵ کنسرسیوم واجد شرایط شناخته شدند. سه پیشنهاد اصلی برای این پروژه ارائه شد که شامل کنسرسیومهای هیربدان، برسان، تام ایرانخودرو و واگن پارس (با مشارکت زیمنس و آلستوم)، کنسرسیوم فراب-نورینکو و گروه مپنا بود. برآورد کارشناسی اولیه برای این پروژه حدود ۸۵۳ میلیون یورو تعیین شده بود که شامل برقیسازی مسیر، تأمین ۷۰ دستگاه لوکوموتیو و احداث نیروگاههای پشتیبان میشد.
با وجود پیشبینیهای فنی دقیق برای سرعت ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت، به دلیل برخی اختلافات مدیریتی و سیاسی در آن دوره، پیشنهاد فنی گروه مپنا رد شد. این موضوع در نهایت منجر به شکایت و ابطال مناقصه توسط سازمان بازرسی کل کشور گردید؛ تصمیمی که به اعتقاد کارشناسان، خسارات اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی از جمله افزایش مصرف سوخت و تداوم تلفات جادهای را به کشور تحمیل کرد.
مزایای فنی برقی سازی راه آهن تهران مشهد
اجرای پروژه برقی سازی راه آهن تهران مشهد میتواند تحولی بنیادین در بهرهوری شبکه ریلی ایجاد کند. به عنوان نمونه، برای جابهجایی ۲۰ میلیون مسافر با لوکوموتیوهای دیزلی، به ۲۰۰ لوکوموتیو فعال و ۱۰۰۰ واگن نیاز است، در حالی که با برقیسازی، این نیاز به ۵۰ لوکوموتیو و ۲۵۰ واگن کاهش مییابد.
این افزایش بهرهوری به دو عامل اصلی بستگی دارد: نخست، امکان تردد رفت و برگشت واگنها در یک شبانهروز و دوم، افزایش ظرفیت واگنها با تغییر ساختار از کوپهای به اتوبوسی که در مجموع تعداد واگنهای مورد نیاز را به یکچهارم کاهش میدهد. این تغییرات نه تنها هزینههای خرید و نگهداری را به شدت کاهش میدهد، بلکه با افزایش سرعت سیر، جذابیت سفر ریلی را برای مسافران دوچندان میکند.
منبع خبر: مشاهده خبر در سایت منبع
برای مشاهده سایر خبرهای حوزه حمل و نقل، به صفحه اخبار حمل و نقل مراجعه کنید.
