بحران کاهش تراز آب دریای خزر؛ تهدیدی جدی برای عملیات بندری و کشتیرانی
کاهش تراز آب دریای خزر به چالشی فراتر از محیط زیست تبدیل شده و با تهدید زیرساختهای بندری، مدیریت بحران کاهش تراز آب را به اولویت اصلی صنعت حملونقل دریایی ایران تبدیل کرده است.
کاهش تراز آب دریای خزر اکنون از یک چالش زیستمحیطی فراتر رفته و به تهدیدی راهبردی برای زیرساختهای بندری و زنجیره تأمین در بنادر شمالی کشور تبدیل شده است. با انتقال دبیرخانه موقت کنوانسیون تهران به ایران، تهران در موقعیتی استراتژیک قرار گرفته تا با بهرهگیری از دیپلماسی دریایی، مدیریت بحران کاهش تراز آب را به عنوان یک اولویت کلیدی در دستور کار کشورهای ساحلی قرار دهد؛ موضوعی که مستقیماً با پایداری تجارت دریایی، هزینههای سنگین لایروبی کانالهای دسترسی و حفظ عمق ایمن برای پهلوگیری شناورها گره خورده است.
تغییرات اقلیمی و افت مستمر سطح آب خزر، در حالی به محور اصلی مذاکرات کشورهای عضو کنوانسیون تهران تبدیل شده که برای متولیان صنعت حملونقل دریایی، این مسئله به معنای تغییر پارادایم در مدیریت عملیات بندری است. کاهش تراز آب، عمق مفید حوضچههای آرامش و کانالهای ورودی بنادر را تحت تأثیر قرار داده و نیاز به لایروبیهای مستمر و پرهزینه را به صدر اولویتهای مدیریتی بنادر شمالی آورده است؛ چالشهایی که اگر در قالب یک برنامه اقدام منطقهای مدیریت نشود، میتواند کارآمدی کریدورهای شمال-جنوب را به شدت کاهش دهد.
مدیریت بحران کاهش تراز آب و دیپلماسی منطقهای
شهرام فداکار، مدیرکل دفتر زیستبومها و سواحل دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر ضرورت رویکرد جمعی در این حوزه، به تلاشها برای تدوین «برنامه اقدام منطقهای» اشاره کرد. طبق اظهارات وی، ایران مطالعات فنی خود را آغاز کرده و پیشنهادهای لازم برای یکپارچهسازی مدیریت بحران کاهش تراز آب را به کشورهای عضو ارائه داده است. اهمیت این موضوع در آن است که نوسانات تراز آب خزر، نیازمند تبادل دادههای پایه هیدروگرافی و همگرایی در مدیریت منابع آلاینده و زیستبومهایی است که مسیرهای کشتیرانی را تحت تأثیر قرار میدهند.
انتقال مسئولیت دبیرخانه موقت کنوانسیون از جمهوری آذربایجان به ایران، فرصتی کمنظیر برای مدیریت هوشمندانه این بحران در دو سال پیش رو فراهم کرده است. حضور مقامات ارشد کشورهای ساحلی در نشستهای فنی اخیر، نشاندهنده اتفاقنظر نسبی بر سر ضرورت مقابله با کاهش تراز آب است؛ موضوعی که در لایههای فنی، شامل بررسیهای دقیق بر وضعیت رسوبگذاری و اثر آن بر ظرفیت پهلوگیری کشتیها در بنادر تجاری میشود.
نقش سازمان حفاظت محیط زیست در پایداری حملونقل دریایی
سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان حلقه ارتباطی میان برنامههای ملی و تعهدات بینالمللی، در تلاش است تا همافزایی دستگاههای ذیربط داخلی در مواجهه با کاهش تراز آب را با پروتکلهای منطقهای هماهنگ سازد. برای صنعت حملونقل دریایی، این هماهنگی به معنای دسترسی به دادههای پیشبینانه جهت برنامهریزی لایروبیها و بهینهسازی آبخور (Draft) شناورهایی است که در بنادر شمالی تردد میکنند. با وجود کندیهای مرسوم در توافقات دیپلماتیک، اجماع بر سر مدیریت بحران کاهش تراز آب، نخستین گام برای جلوگیری از زمینگیر شدن ناوگان کشتیرانی در خزر است.
در دو سال آینده و در دوران مسئولیت دبیرخانه توسط ایران، تدوین و تصویب بیانیههای نهایی در سطوح عالی کشورهای منطقه میتواند نقطه عطفی در تاریخ مدیریت دریای خزر باشد. برای جامعه حملونقل دریایی کشور، خروجی این نشستها تعیینکننده هزینههای تمامشده خدمات بندری و تابآوری بنادر در برابر تغییرات اقلیمی خواهد بود؛ لذا ضرورت دارد که پیوستهای لجستیکی و بندری نیز در دل این پروتکلهای محیطزیستی با جدیت دنبال شود.
منبع خبر: مشاهده خبر در سایت منبع
برای مشاهده سایر خبرهای حوزه حمل و نقل، به صفحه اخبار حمل و نقل مراجعه کنید.
