لزوم بازنگری در سیاستهای حمل و نقل عمومی تهران؛ چرا رایگانسازی کافی نیست؟
اظهارات اخیر رئیس شورای شهر تهران درباره تأثیر محدود رایگانسازی مترو و اتوبوس، ضرورت تغییر رویکرد مدیریت شهری و تمرکز بر توسعه زیرساختهای حمل و نقل عمومی را بیش از پیش نمایان کرده است.
اینکه صرف رایگان شدن خدمات حمل و نقل عمومی نمیتواند مردم را از خودروهای شخصی به استفاده از مترو و اتوبوس ترغیب کند، موضوع تازهای نیست. کارشناسان بارها درباره ناکارآمدی چنین رویکردی بدون تأمین زیرساخت، افزایش ظرفیت ناوگان و ارتقای کیفیت خدمات هشدار داده بودند. با این حال، ظاهراً این هشدارها نه در تصمیمگیری شهرداری جایگاه تعیینکنندهای داشته و نه در نظارت شورای شهر به مطالبهای جدی تبدیل شده است.
مسئله اینجاست که وقتی ناوگان مترو با کمبود واگن مواجه است، فاصله حرکت قطارها زیاد است و مسافران ناچارند زمان قابل توجهی را در ایستگاهها منتظر بمانند، رایگان بودن بلیت چه مشکلی از آنها حل میکند؟ مسافری که برای رسیدن به مقصد به زمانبندی قابل اتکا نیاز دارد، بیش از آنکه نگران هزینه بلیت باشد، نگران معطلی، ازدحام و کیفیت سفر است.
چالشهای توسعه حمل و نقل عمومی در تهران
اتوبوس هم داستان مشابهی دارد. وقتی تعداد اتوبوسها متناسب با جمعیت و نیاز شهر نیست، کیفیت ناوگان پایین است و شهروندان برای رسیدن یک اتوبوس باید مدت زیادی در ایستگاه منتظر بمانند، نمیتوان انتظار داشت که صرفاً با رایگان کردن خدمات، الگوی سفر مردم تغییر کند. مردم به حمل و نقل عمومی قابل اعتماد نیاز دارند، نه فقط بلیت رایگان.
اما پرسش مهمتر متوجه شورای شهر است؛ شورایی که یکی از اصلیترین وظایفش نظارت بر عملکرد شهرداری و جلوگیری از تصمیمگیریهای غیرکارشناسی است. آقای چمران، شورای شهر تحت مدیریت شما تا چه اندازه توانسته این وظیفه را به درستی انجام دهد؟ چرا فاصله میان وعدههای مدیریت شهری و واقعیت زندگی شهروندان همچنان زیاد است؟ چرا رویکرد تخصصی در تصمیمگیریهای حمل و نقلی جای خود را به همراهی و مدارا با شهرداری داده است؟
واقعیت این است که نظارت شورا نباید به شنیدن گزارشهای شهرداری و تکرار وعدههای مدیران محدود شود. نظارت واقعی یعنی مطالبه برنامه، تعیین شاخصهای عملکرد، پیگیری زمانبندی پروژهها و پاسخخواهی از مدیرانی که در تحقق اهداف کوتاهی میکنند. اگر قرار باشد شورای شهر در برابر ضعفهای اجرایی شهرداری صرفاً به تذکرهای مقطعی بسنده کند، فلسفه وجودی نظارت شورایی زیر سؤال میرود.
تهران حتی در مدیریت بارندگی هم با پرسشهای جدی مواجه است. بارندگیای که از مدتها قبل امکان پیشبینی آن وجود داشت، بار دیگر بخشهایی از شهر را با آبگرفتگی و اختلال در تردد مواجه کرد و شهروندان ساعتها در ترافیک گرفتار شدند. هشدارهای هواشناسی درباره احتمال آبگرفتگی و اختلال در حمل و نقل عمومی نیز صادر شده بود. پرسش اینجاست که چرا مدیریت شهری با وجود امکان پیشبینی شرایط جوی، همچنان در زمینه آمادگی و مدیریت پیامدهای بارندگی با چنین چالشهایی روبهرو است؟
مشکل تهران فقط کمبود اتوبوس یا واگن مترو نیست؛ مسئله، فقدان یک نگاه یکپارچه و بلندمدت به توسعه حمل و نقل شهری است. توسعه هوشمندانه ناوگان، نوسازی اتوبوسها، افزایش ظرفیت مترو، تکمیل خطوط نیمهتمام، مدیریت هوشمند ترافیک و اصلاح زیرساختهای دفع آبهای سطحی، اجزای یک برنامه جامع برای اداره پایتخت هستند. نمیتوان هرکدام را جداگانه و بدون ارتباط با دیگری مدیریت کرد.
البته شرایط جنگی و محدودیتهای اقتصادی را نمیتوان نادیده گرفت، اما آیا قرار است جنگ به بهانهای برای روزمرگی در مدیریت شهری تبدیل شود؟ بحرانها اتفاقاً ضرورت برنامهریزی، اولویتبندی و استفاده هوشمندانه از منابع را بیشتر میکنند. مدیریت شهری نمیتواند همه کاستیها را به شرایط خاص کشور نسبت دهد و از پاسخگویی درباره عملکرد خود فاصله بگیرد.
آقای چمران! امروز دیگر مسئله این نیست که مترو رایگان باشد یا پولی؛ مسئله این است که آیا شهروند تهرانی میتواند با اطمینان، در زمان معقول و با کیفیت قابل قبول از حمل و نقل عمومی استفاده کند؟
شهروندان تهران به مدیرانی نیاز دارند که به جای توجیه تصمیمهای گذشته، اشتباهات را بپذیرند و برای حل مشکلات برنامه داشته باشند. رایگان کردن بلیت شاید در ظاهر یک امتیاز برای مردم باشد، اما وقتی قطار به اندازه کافی وجود ندارد، اتوبوس در ایستگاه پیدا نمیشود و خیابانها با یک بارندگی دچار اختلال میشوند، این امتیاز نمیتواند جای خالی مدیریت کارآمد و برنامهریزی تخصصی را پر کند.
شهروندان اگر هم جیبشان خالی باشد، مغزشان خالی نیست که هر سخن باطلی را بتوان به خورد آنها داد. مردم آنقدر فقیر هم نیستند که نتوانند کرایه حمل و نقل عمومی را پرداخت کنند! شهردار و حامیان ایشان در شورای شهر با رایگان کردن هزینه حمل و نقل عمومی برای مردم، تلقی فقر را در اذهان شهروندان تبلیغ میکنند؛ در حالی که این شهروندان هستند که فقر برنامهریزی و تفکر درست و فقر ذهنی مدیران را در عمل نشان میدهند. تهران بیش از هر چیز به مدیریت شهری پاسخگو، شورای شهر ناظر و برنامه توسعه حمل و نقل عمومی مبتنی بر واقعیتهای جمعیتی و نیازهای شهروندان احتیاج دارد.
منبع خبر: مشاهده خبر در سایت منبع
برای مشاهده سایر خبرهای حوزه حمل و نقل، به صفحه اخبار حمل و نقل مراجعه کنید.



