تبدیل فرودگاه امام به منطقه آزاد؛ تهدیدی برای امنیت شغلی کارگران
دبیر اجرایی خانه کارگر غرب تهران با انتقاد شدید از طرح تبدیل «شهرک فرودگاهی امام خمینی (ره)» به منطقه آزاد تجاری، این اقدام را بستری برای خروج هزاران کارگر صنایع پیرامونی از چتر حمایتی قانون کار دانست.
او هشدار داد که تضعیف امنیت شغلی کارگران و تسهیل فرآیند اخراج تحت لوای قوانین مناطق آزاد، نه تنها رونق اقتصادی ایجاد نمی کند، بلکه با کاهش انگیزه نیروی کار، به سقوط بهره وری در واحدهای صنعتی اطراف فرودگاه منجر خواهد شد.
نوسازی ناوگان شهری به بهای قربانی کردن حقوق کارگران؟
چندی پیش، شهرداری و استانداری تهران از طرحی پرده برداشتند که بر اساس آن، «شهرک فرودگاهی امام خمینی (ره)» به منطقه آزاد تجاری تبدیل می شود. مدیران شهری این تصمیم را یک «خدمت بزرگ» توصیف کرده و استدلال می کنند که با این اقدام، فرآیند ترخیص خودروها و اتوبوس های وارداتی از بنادر جنوبی به پایتخت منتقل شده، بوروکراسی گمرکی کاهش می یابد و شهرداری می تواند با هزینه ای به مراتب کمتر، ناوگان فرسوده حمل ونقل عمومی تهران را نوسازی کند.
اما نگاهی عمیق تر به جغرافیای این منطقه نشان می دهد که محدوده فرودگاه امام (ره)، صرفاً یک پایانه گمرکی یا بیابانی خالی از سکنه نیست؛ بلکه پهنه ای پویا و صنعتی است که صدها کارخانه، کارگاه و مرکز تولیدی بزرگ و کوچک را در خود جای داده است. تقلیل دادن فلسفه مناطق آزاد به ابزاری برای واردات ارزان تر خودرو، نادیده گرفتن سرنوشت قانونی و معیشتی هزاران کارگری است که در این محدوده مشغول به کار هستند.
قوانین مناطق آزاد؛ خروج از حاکمیت قانون کار
بر اساس قواعد حاکم بر اقتصاد سیاسی، فلسفه ایجاد مناطق آزاد تجاری، جذب سرمایه گذاری خارجی و توسعه صادرات از طریق اعطای مشوق های مالیاتی و تسهیل قوانین اداری است. با این حال، در ساختار قانونی ایران، یکی از اصلی ترین جذابیت های مناطق آزاد برای کارفرمایان، «خروج نیروی کار از شمول قانون کار عام کشور» و جایگزینی آن با مقررات اشتغال مناطق آزاد است.
در این مناطق، چتر حمایتی قانون کار عملاً از سر کارگران برداشته می شود. فرآیند اخراج نیروی کار تسهیل شده، ساختار مراجع حل اختلاف به سود کارفرمایان تغییر می کند و دست مدیریت برای اعمال شرایط انقباضی و سخت گیرانه بازتر می شود. با توجه به اینکه هنوز مرزهای جغرافیایی دقیق این منطقه آزادِ جدید ترسیم نشده است، این نگرانی جدی وجود دارد که صنایع تولیدی مستقر در حاشیه فرودگاه نیز ذیل این قانون قرار گیرند و امنیت شغلی کارگران آن ها به شدت مخدوش شود.
قربانی: فرودگاه امام با تعاریف استاندارد مناطق آزاد همخوانی ندارد
در همین رابطه، اکبر قربانی، دبیر اجرایی خانه کارگر غرب تهران، در گفتگو با ایلنا با چالش برانگیز خواندن این طرح اظهار داشت: «مفهوم مناطق آزاد در ادبیات اقتصادی و حقوقی کاملاً مشخص است. ما مناطقی را در نقاط مرزی یا سواحل به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و پتانسیل تعامل با بازارهای بین المللی (مانند کیش، قشم، چابهار یا سرخس) به عنوان منطقه آزاد تعریف می کنیم؛ اما فرودگاه امام با هیچ کدام از این تعاریف همخوانی ندارد.»
وی با انتقاد از رویکردهایی که معیشت کارگران را هدف قرار می دهند، افزود: «اگر قرار باشد خروجی و برآیند نهایی این طرح ها تضییع حقوق کارگران و فرار از اجرای قانون کار باشد، کل این ساختار فاقد ارزش است. قانون کاری که امروز در کشور داریم، خود در فاز اجرا با چالش های بزرگی روبه روست؛ حال چطور می خواهند با ایجاد این منطقه، کارگران را به طور کامل از حقوق نیم بند کنونی محروم کنند؟»
سراب افزایش دستمزد و توهم بهره وری
دبیر اجرایی خانه کارگر غرب تهران با یادآوری وعده های تاریخی زمان تاسیس مناطق آزاد گفت: «در ابتدای شکل گیری این مناطق در کشور، ادعا می شد که دستمزد کارگران در مناطق آزاد فراتر از مصوبات شورای عالی کار خواهد بود تا انگیزه کار افزایش یابد؛ اما در عمل شاهد بودیم که این وعده هرگز محقق نشد و برعکس، شرایط استثماری تری حاکم گردید.»
قربانی نسبت به پیامدهای کاهش انگیزه نیروی کار هشدار داد و تصریح کرد: «مدیرانی که تصور می کنند با تسهیل اخراج کارگر و باز گذاشتن دست کارفرما در پرداخت ها می توانند به بهره وری برسند، دچار خطای محاسباتی جدی شده اند. نیروی کار بی انگیزه که امنیت شغلی ندارد و زیر بار تورم و ابرتورم له شده است، هرگز نمی تواند چرخ تولید را به حرکت درآورد؛ بنابراین، این طرح ها اثر معکوس بر تولید و بهره وری صنایع پیرامون فرودگاه خواهد داشت.»
ضرورت پایبندی به اصل سه جانبه گرایی
این فعال کارگری در پایان، بهانه های مربوط به تسهیل ترخیص ناوگان حمل ونقل شهری را ناکافی دانست و تاکید کرد تصمیماتی در این سطح که با سرنوشت شغلی و معیشتی هزاران خانواده کارگری گره خورده است، نمی تواند پشت درهای بسته شهرداری و استانداری اتخاذ شود. به گفته قربانی، هرگونه تغییر در وضعیت قانونی روابط کار در این محدوده، نیازمند ارجاع به میز مذاکرات «سه جانبه گرایی» با حضور نمایندگان واقعی کارگران، کارفرمایان و دولت است تا از وقوع یک فاجعه شغلی در صنایع جنوب و غرب تهران جلوگیری شود.
جهت دسترسی به سایر اخبار هوایی به این صفحه از سایت مراجعه کنید.
