آیا رایگان شدن حمل ونقل عمومی به کاهش ترافیک و آلودگی هوا کمک می کند؟

طرح رایگان سازی دائمی حمل ونقل عمومی در کرج بار دیگر به یکی از موضوعات مورد بحث مدیریت شهری تبدیل شده است. در حالی که برخی اعضای شورای شهر این سیاست را ابزاری برای کاهش ترافیک، آلودگی هوا و مصرف سوخت می دانند، گروهی دیگر معتقدند اجرای آن بدون تأمین منابع مالی و توسعه زیرساخت ها می تواند کیفیت خدمات حمل ونقل عمومی را با چالش مواجه کند.

رایگان سازی؛ تصمیمی که به مطالعات کارشناسی نیاز دارد

به گزارش تین نیوز، رئیس کمیسیون عمران و حمل ونقل شورای اسلامی شهر کرج معتقد است رایگان شدن دائمی خدمات حمل ونقل عمومی باید بر پایه مطالعات علمی، ارزیابی های اقتصادی و بررسی آثار اجتماعی انجام شود.

به گفته علیرضا رحیمی محمودآبادی، تجربه جهانی نشان می دهد حتی در بسیاری از کشورهای توسعه یافته نیز حمل ونقل عمومی به صورت کاملاً رایگان ارائه نمی شود و در کنار دریافت بخشی از هزینه خدمات، از نظام های حمایتی برای اقشار خاص استفاده می شود.

وی تأکید کرد در حال حاضر نیز با استفاده از سامانه های بلیت الکترونیکی، امکان ارائه خدمات رایگان یا تخفیف دار به سالمندان، افراد دارای معلولیت، ایثارگران و سایر گروه های هدف وجود دارد؛ رویکردی که ضمن حمایت از اقشار نیازمند، بخشی از درآمد پایدار ناوگان را حفظ می کند.

کمبود ناوگان؛ چالش اصلی حمل ونقل عمومی

یکی از مهم ترین دغدغه های مطرح شده، وضعیت فعلی ناوگان اتوبوسرانی کرج است. کمبود اتوبوس، خروج بخشی از ناوگان به دلیل تعمیرات و محدودیت در تأمین قطعات باعث شده ظرفیت خدمات رسانی با تقاضای موجود فاصله داشته باشد.

کارشناسان هشدار می دهند اگر در چنین شرایطی استفاده از حمل ونقل عمومی به طور ناگهانی افزایش یابد، احتمال ازدحام، افزایش زمان انتظار و کاهش کیفیت خدمات وجود خواهد داشت؛ موضوعی که می تواند رضایت شهروندان را کاهش دهد.

توسعه ناوگان؛ پیش شرط تغییر الگوی سفر

در مقابل، رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر کرج معتقد است تقویت حمل ونقل عمومی یکی از مهم ترین ابزارهای مدیریت ترافیک و بهبود کیفیت هواست.

سیدمرتضی اعتصامی با اشاره به آثار زیست محیطی توسعه حمل ونقل عمومی گفت افزایش سهم اتوبوس و سایر وسایل حمل ونقل همگانی در سفرهای شهری می تواند به کاهش مصرف سوخت، کاهش انتشار آلاینده ها و روان تر شدن ترافیک کمک کند.

با این حال، او نیز تأکید دارد هرگونه سیاست حمایتی از جمله رایگان سازی باید پس از بررسی دقیق ظرفیت های مالی، زیرساختی و آثار اجرایی آن اتخاذ شود.

آیا رایگان شدن بلیت، استفاده از خودرو شخصی را کاهش می دهد؟

متخصصان حمل ونقل شهری معتقدند هزینه بلیت تنها یکی از عوامل مؤثر در انتخاب شیوه سفر است. کیفیت خدمات، تعداد اتوبوس ها، زمان انتظار، دسترسی مناسب، سرعت سفر و قابلیت اطمینان ناوگان معمولاً نقش پررنگ تری در تصمیم شهروندان برای کنار گذاشتن خودروی شخصی دارند.

به همین دلیل، بسیاری از شهرها ابتدا با توسعه ناوگان، ایجاد خطوط کارآمد، افزایش سرعت خدمات و بهبود کیفیت سفر، جذابیت حمل ونقل عمومی را افزایش داده و سپس سیاست های تشویقی مانند تخفیف یا رایگان سازی برای گروه های مشخص را اجرا کرده اند.

تعادل میان حمایت اجتماعی و پایداری مالی

از منظر اقتصاد حمل ونقل، درآمد حاصل از فروش بلیت یکی از منابع تأمین هزینه های تعمیر، نگهداری و نوسازی ناوگان است. حذف این درآمد بدون پیش بینی منابع جایگزین می تواند توان شهرداری در خرید اتوبوس های جدید و ارتقای خدمات را کاهش دهد.

به همین دلیل، برخی کارشناسان اجرای مدل های هدفمند مانند رایگان سازی برای اقشار خاص، تخفیف در ساعات کم تقاضا یا یارانه های مستقیم را راهکاری متعادل تر نسبت به رایگان سازی کامل می دانند.

بحث رایگان سازی حمل ونقل عمومی در کرج نشان می دهد توسعه حمل ونقل همگانی تنها به حذف هزینه بلیت محدود نمی شود. موفقیت این سیاست به تأمین منابع مالی پایدار، افزایش ظرفیت ناوگان، ارتقای کیفیت خدمات و انجام مطالعات کارشناسی وابسته است. در چنین شرایطی، تصمیم گیری مبتنی بر داده و برنامه ریزی بلندمدت می تواند هم از منافع شهروندان حمایت کند و هم پایداری شبکه حمل ونقل عمومی را حفظ کند.

جهت دسترسی به سایر اخبار حمل و نقل عمومی به این صفحه از سایت مراجعه کنید.