مدیریت ریسک در زنجیره تأمین؛ کلید عبور از بحران‌های لجستیکی ایران
در شرایط نوسانات ارزی و تحریم، مدیریت فعال ریسک و حمل چندوجهی برای بقای زنجیره تأمین ضروری است. پویا کاشانی، نایب‌رئیس هیئت‌مدیره شرکت دریای متحد پاسارگاد، راهکارهای عبور از بحران‌های لجستیکی را تشریح می‌کند.
در شرایطی که صنعت حمل‌ونقل و لجستیک بین‌المللی ایران با چالش‌هایی نظیر نوسانات ارزی، تحریم‌های ظالمانه و تغییرات مداوم در کریدورهای ژئوپلیتیک مواجه است، شرکت‌های فعال در این حوزه ناگزیر به عبور از رویکردهای سنتی هستند. در این میان، شرکت «دریای متحد پاسارگاد» با تکیه بر تجربه چندین ساله در حوزه‌های حمل دریایی، زمینی، هوایی و اجرای پروژه‌های فوق‌سنگین، راهکارهای نوینی را برای مدیریت ریسک در زنجیره تأمین و توسعه در بازار متلاطم کنونی به کار گرفته است. پویا کاشانی، نایب‌رئیس هیئت‌مدیره و مدیر اجرایی شرکت دریای متحد پاسارگاد، در گفت‌وگویی اختصاصی از پشت‌پرده چالش‌های ارزی، ریسک‌های سنگین دموراژ و الزامات توسعه کریدورهای ترانزیتی سخن می‌گوید.
شرکت دریای متحد پارساگارد را معرفی کنید و بگویید در چه حوزه‌هایی فعالیت دارد؟
شرکت دریای متحد پاسارگاد با ده‌ها سال تجربه در حوزه حمل‌ونقل بین‌المللی و خدمات لجستیکی فعالیت می‌کند و تمرکز اصلی آن بر حمل دریایی، زمینی و هوایی، خدمات فورواردینگ، امور مرتبط با بنادر و ارائه راهکارهای حمل متناسب با نیاز مشتریان است. تلاش ما این است که صرفاً ارائه‌دهنده یک سرویس حمل نباشیم، بلکه از مرحله برنامه‌ریزی حمل تا تحویل کالا، راهکار مناسب و قابل‌اتکایی به مشتری ارائه کنیم.
مدیریت ریسک در زنجیره تأمین و مزیت رقابتی
مزیت رقابتی شرکت نسبت به سایر فعالان این بازار چیست؟
به‌روزرسانی سطح دانش کلیه نیروهای شرکت با برگزاری دوره‌های آموزشی استاندارد برای کلیه پرسنل، مهم‌ترین مزیت ما شناخت عملیاتی بازار و توانایی مدیریت شرایط غیرقابل پیش‌بینی است. بازار حمل‌ونقل ایران در سال‌های اخیر دائماً با تغییر مسیرها، محدودیت‌های ارزی، تحریم‌ها، تغییر مقررات و مشکلات عملیاتی مواجه بوده است. بنابراین صرفاً داشتن نرخ مناسب کافی نیست؛ توانایی پیدا کردن راهکار جایگزین و مدیریت ریسک برای مشتری اهمیت زیادی دارد. ارتباط مستمر با خطوط کشتیرانی، نمایندگان، شرکای خارجی و شناخت مسیرهای مختلف به ما کمک می‌کند در شرایط بحرانی گزینه‌های بیشتری در اختیار مشتری قرار دهیم.
سبد خدمات؛ از حمل دریایی تا پروژه‌های فوق‌سنگین ترافیکی
مهم‌ترین خدمات شرکت در حمل دریایی، زمینی، هوایی و ترخیص کالا کدام است؟
در گذشته بخش قابل‌توجهی از فعالیت ما در حوزه حمل دریایی بوده، اما با توجه به شرایط بازار، خدمات زمینی و ترکیبی نیز اهمیت زیادی پیدا کرده‌اند. مزیت ما این است که بسته به نوع کالا، مقصد، زمان موردنیاز و شرایط بازار، صرفاً یک روش حمل را پیشنهاد نمی‌کنیم و تلاش می‌کنیم مناسب‌ترین گزینه را برای مشتری طراحی کنیم.
در کنار حمل‌های معمول، شرکت تجربه‌های موفق و قابل‌توجهی در زمینه حمل کالاهای ترافیکی، فوق‌سنگین و پروژه‌ای به‌صورت زمینی دارد و در حوزه دریایی نیز سابقه اجرای فول‌چارتر کشتی‌های با ظرفیت GT بالای ۱۶,۰۰۰ را داشته است. این تجربه‌ها به ما امکان می‌دهد در پروژه‌های پیچیده‌تر، از مرحله برنامه‌ریزی و انتخاب مسیر تا اجرای عملیات حمل، راهکار متناسب با شرایط پروژه ارائه کنیم.
بازارهای هدف، مسیرهای جایگزین و پروژه‌های شاخص
مهم‌ترین مسیرها و بازارهای هدف شرکت کدام‌اند؟ یک پروژه شاخص یا محموله ویژه شرکت را توضیح دهید.
بخش مهمی از فعالیت ما در مسیرهای اروپایی، آسیایی، خاورمیانه و مسیرهای منتهی به ایران است. در سال‌های اخیر به دلیل تغییر شرایط حمل و محدودیت‌های ایجادشده در برخی مسیرهای سنتی، استفاده از مسیرهای جایگزین مانند بنادر منطقه و مسیرهای ترکیبی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. پروژه‌های خاص ما نیز عمدتاً پروژه‌هایی بوده‌اند که به دلیل نوع کالا، ابعاد بار، محدودیت زمانی یا شرایط خاص مسیر، نیازمند طراحی یک راهکار حمل اختصاصی بوده‌اند؛ به‌عنوان مثال پروژه‌های حمل بارهای ترافیکی با وزن نزدیک به ۷۳۲ متریک تن.
خواسته‌های مشتریان در عصر جدید لجستیک
بیشترین تقاضای مشتریان در شرایط فعلی مربوط به کدام خدمات است؟
در شرایط فعلی مشتریان بیش از گذشته به دنبال ترکیبی از قیمت، قابلیت اطمینان و پیش‌بینی‌پذیری زمان حمل هستند. در واقع صرفاً ارزان‌ترین نرخ برای مشتری جذاب نیست؛ اینکه کالا با کمترین ریسک و با زمان‌بندی قابل پیش‌بینی به مقصد برسد اهمیت زیادی پیدا کرده است. به همین دلیل خدمات حمل ترکیبی، مسیرهای جایگزین و راهکارهای منعطف بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.
ریشه‌یابی چالش‌های ساختاری حمل‌ونقل بین‌المللی
مهم‌ترین مشکلات فعلی حمل‌ونقل بین‌المللی در ایران چیست؟
یکی از مهم‌ترین مشکلات، غیرقابل پیش‌بینی بودن بخشی از فرآیند حمل است. تغییرات مقررات، محدودیت‌های ارزی و بانکی، تحریم‌ها، محدودیت‌های مربوط به خطوط کشتیرانی و همچنین مشکلات زیرساختی می‌توانند زمان و هزینه حمل را تحت تأثیر قرار دهند. مشکل دیگر این است که گاهی تصمیمات در بخش‌های مختلف به‌صورت جداگانه گرفته می‌شوند و هماهنگی کافی بین زنجیره حمل، گمرک، بندر و سایر نهادهای مرتبط وجود ندارد. این موضوع در نهایت هزینه و زمان بیشتری به صاحبان کالا تحمیل می‌کند.
چشم‌انداز کشتیرانی؛ مدیریت ریسک در چرخه‌ای پرالتهاب
ارزیابی شما از وضعیت کنونی صنعت کشتیرانی و حمل‌ونقل دریایی چیست؟ شرکت‌ها امروز با چه نوع ریسک‌ها و محدودیت‌هایی مواجه‌اند؟
صنعت کشتیرانی در سال‌های اخیر وارد دوره‌ای شده که مدیریت ریسک و انعطاف‌پذیری اهمیت بسیار بیشتری پیدا کرده است. تغییر مسیرهای دریایی، افزایش هزینه‌های عملیاتی، مسائل ژئوپلیتیک و محدودیت‌های مربوط به ایران باعث شده شرایط حمل نسبت به گذشته قابل پیش‌بینی نباشد. به نظر من شرکت‌هایی موفق‌تر خواهند بود که وابستگی خود را به یک مسیر یا یک تأمین‌کننده محدود نکنند و بتوانند برای شرایط مختلف، گزینه جایگزین داشته باشند.
اثرات مستقیم تحریم و نوسانات ارزی بر بستر لجستیک
تحریم‌ها و محدودیت‌های ارزی چه اثری بر فعالیت شرکت گذاشته است؟
تأثیر آن بسیار مستقیم بوده است. تحریم‌ها عملاً دسترسی به شبکه‌های بین‌المللی، خدمات بانکی و برخی خطوط و تأمین‌کنندگان را محدود کرده و فرآیند پرداخت و تسویه را پیچیده‌تر کرده است. از طرف دیگر، نوسانات ارزی باعث شده قیمت‌گذاری و برنامه‌ریزی هزینه‌ها برای مشتری و شرکت دشوارتر شود. همچنین محدودیت در انتخاب مسیرها و تأمین‌کنندگان باعث شده هزینه و زمان انجام برخی عملیات افزایش پیدا کند و نیاز به راهکارهای جایگزین بیشتر شود. در چنین شرایطی مدیریت نقدینگی، انتخاب شرکای مناسب و داشتن مسیرهای جایگزین اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
اقتصاد پنهان دموراژ و هزینه‌های انبارداری
توقف کالا در بنادر و گمرکات چه هزینه‌ای به صاحبان کالا تحمیل می‌کند؟
هزینه فقط هزینه مستقیم انبارداری یا دموراژ نیست. زمانی که کالا در بندر یا گمرک متوقف می‌شود، علاوه بر هزینه‌های مستقیم، سرمایه صاحب کالا نیز برای مدت بیشتری درگیر می‌شود و برنامه تولید یا توزیع او ممکن است مختل شود. بنابراین کاهش زمان توقف کالا در واقع یکی از مهم‌ترین راه‌های کاهش هزینه لجستیک است.
ارزیابی مرزهای زمینی؛ ظرفیت‌های معطل‌مانده جاده‌ای
وضعیت مرزهای زمینی و حمل جاده‌ای ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
ایران از نظر موقعیت جغرافیایی ظرفیت بسیار خوبی برای حمل زمینی و ترانزیت دارد، اما استفاده کامل از این ظرفیت نیازمند توسعه زیرساخت‌ها، هماهنگی بیشتر در مرزها و کاهش زمان تشریفات است. در شرایط فعلی، ظرفیت جاده‌ای ایران بسیار مهم است، اما هرگونه توقف طولانی در مرز می‌تواند مزیت زمانی و اقتصادی حمل زمینی را کاهش دهد.
رمزگشایی از کریدورهای ترانزیتی؛ حرف تا عمل
ایران چگونه می‌تواند از ظرفیت کریدورهای شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب استفاده کند؟
موقعیت جغرافیایی ایران یک مزیت بسیار مهم است، اما صرفاً قرار گرفتن ایران در مسیر یک کریدور به معنای استفاده از مزیت نیست. برای تبدیل شدن به یک هاب ترانزیتی، باید زیرساخت ریلی و جاده‌ای، بنادر، پایانه‌های مرزی و فرآیندهای گمرکی به‌شکل یکپارچه عمل کنند. همچنین ثبات مقررات و کاهش زمان عبور کالا برای صاحبان بار و اپراتورهای بین‌المللی بسیار مهم است.
نقش فناوری در حذف خطاهای انسانی و چابک‌سازی لجستیک
نقش فناوری و دیجیتالی شدن در کاهش زمان و هزینه حمل چیست؟
دیجیتالی شدن می‌تواند بخش قابل‌توجهی از فرآیندهای دستی و تکراری را حذف کند؛ از ثبت سفارش و تبادل اسناد گرفته تا رهگیری محموله و ارتباط بین مشتری، فورواردر، خط کشتیرانی، بندر و گمرک. مهم‌تر از همه، دسترسی به اطلاعات لحظه‌ای باعث می‌شود تصمیم‌گیری سریع‌تر و خطا کمتر شود. در صنعت لجستیک، گاهی چند ساعت یا یک روز تأخیر می‌تواند هزینه قابل‌توجهی ایجاد کند.
برنامه‌های توسعه‌ای دریای متحد پاسارگاد در سال جاری
شرکت برای توسعه فعالیت خود در سال جاری چه برنامه‌ای دارد؟
تمرکز ما بر توسعه شبکه همکاری‌های بین‌المللی، تقویت مسیرهای جایگزین، توسعه خدمات حمل ترکیبی و افزایش سهم خدمات با ارزش‌افزوده بیشتر است. همچنین تلاش می‌کنیم با استفاده بیشتر از ابزارهای دیجیتال، فرآیند ارائه خدمات و ارتباط با مشتری را سریع‌تر و شفاف‌تر کنیم.
سه مطالبه کلیدی فعالان لجستیک از دولت
سه مطالبه اصلی شما از دولت چیست؟
اگر بخواهم سه مورد اصلی را مطرح کنم، اول ثبات و پیش‌بینی‌پذیری مقررات، دوم تسهیل فرآیندهای گمرکی و مرزی و کاهش زمان توقف کالا و سوم تسهیل دسترسی فعالان حمل‌ونقل به خدمات ارزی و بانکی است. صنعت حمل‌ونقل بیش از هر چیز به محیطی نیاز دارد که بتوان در آن زمان و هزینه را با اطمینان بیشتری پیش‌بینی کرد.
افق پیش رو؛ از فورواردر سنتی تا شریک راهبردی لجستیک
چشم‌انداز شرکت در سه تا پنج سال آینده چیست؟
هدف ما این است که از یک ارائه‌دهنده صرف خدمات حمل، به یک مجموعه لجستیکی با توانایی ارائه راهکارهای جامع‌تر تبدیل شویم. توسعه شبکه بین‌المللی، افزایش خدمات ترکیبی و تخصصی و استفاده بیشتر از فناوری در فرآیندهای عملیاتی، از محورهای اصلی این مسیر خواهد بود. در نهایت هدف این است که مشتری برای مدیریت زنجیره حمل خود، ما را صرفاً به‌عنوان یک فورواردر انتخاب نکند، بلکه به‌عنوان یک شریک لجستیکی قابل‌اعتماد در کنار خود داشته باشد.
منبع خبر: مشاهده خبر در سایت منبع
برای مشاهده سایر خبرهای حوزه حمل و نقل، به صفحه اخبار حمل و نقل مراجعه کنید.
