تحول در ترانزیت جاده‌ای با نوبت‌دهی الکترونیکی و ایجاد پس‌کرانه‌ها
ساماندهی مرزهای خروجی از طریق نوبت‌دهی الکترونیکی و ایجاد پس‌کرانه‌ها، راهکاری کلیدی برای کاهش توقف‌های طولانی و افزایش بهره‌وری در حمل‌ونقل بین‌المللی جاده‌ای است.
ساماندهی مرزهای خروجی با نوبت‌دهی الکترونیکی
ایجاد پس‌کرانه‌ها و استقرار سامانه نوبت‌دهی الکترونیکی در مرزهای خروجی، گامی راهبردی برای بهبود وضعیت حمل‌ونقل بین‌المللی جاده‌ای و کاهش چالش‌های دیرینه رانندگان ترانزیت محسوب می‌شود. این تحول ساختاری که با هدف هوشمندسازی فرآیندهای مرزی اجرایی شده، نویدبخش کاهش ایستایی کالا و ارتقای امنیت در پایانه‌های مرزی کشور است.
بخش عمده‌ای از جابه‌جایی کالا در ایران توسط ناوگان جاده‌ای انجام می‌شود که بخش قابل‌توجهی از آن به مقاصد بین‌المللی اختصاص دارد. با توجه به پیچیدگی‌های تشریفات گمرکی و قوانین کشورهای مقصد، فرآیند خروج ناوگان از مرزها همواره با چالش‌های زمان‌بر همراه بوده است.
متأسفانه سال‌هاست که حمل‌ونقل بین‌المللی جاده‌ای با معضل صف‌های طولانی و توقف‌های غیرضروری در پایانه‌های مرزی دست‌وپنج نرم می‌کند. این ایستایی نه تنها موجب اتلاف وقت و انرژی می‌شود، بلکه هزینه‌های سربار سنگینی را به زنجیره تأمین کالا تحمیل کرده است.
توقف طولانی‌مدت کامیون‌ها در حاشیه جاده‌ها، علاوه بر فرسودگی جسمی و روانی رانندگان، امنیت محموله‌ها را نیز به خطر می‌اندازد. سرقت از ناوگان متوقف در صف‌های مرزی و هزینه‌های ناشی از اصلاح اسناد گمرکی، رقابت‌پذیری حمل‌ونقل بین‌المللی جاده‌ای را به شدت کاهش داده و زیان‌های اقتصادی متعددی را به صادرکنندگان و فعالان این حوزه وارد کرده است.
مرزهای کلیدی نظیر بازرگان و پلدشت به عنوان دروازه‌های اصلی اتصال به اروپا، بیشترین فشار را در این زمینه متحمل می‌شوند. هر ساعت توقف در این مبادی، به معنای تعطیلی موقت یک بنگاه اقتصادی و از دست دادن فرصت‌های تجاری است که نیازمند مدیریت هوشمندانه و بهره‌گیری از نوبت‌دهی الکترونیکی است.
در خصوص کالاهای فاسدشدنی، وضعیت حساس‌تر است. نبود اولویت‌بندی برای ناوگان یخچال‌دار در گذشته، منجر به خسارات جبران‌ناپذیری می‌شد. اکنون با اجرای طرح‌های جدید، تلاش شده تا با تفکیک این ناوگان، فرآیند خروج برای محموله‌های حساس تسهیل شود.
دفتر ترانزیت سازمان راهداری با هدف پایان دادن به این وضعیت، طرح ایجاد پس‌کرانه‌ها و پارکینگ‌های مجهز را در دستور کار قرار داد. این طرح با وجود مقاومت‌های اولیه، با تعامل میان دستگاه‌های اجرایی به مرحله عملیاتی رسید و اکنون به عنوان یک راهکار موفق در حال توسعه است.
از دستاوردهای مهم این طرح، پیاده‌سازی سامانه نوبت‌دهی الکترونیکی است که به رانندگان اجازه می‌دهد بدون حضور فیزیکی در مرز، نوبت خود را دریافت کنند. این امر باعث می‌شود رانندگان بازه انتظار را در شرایطی مناسب‌تر سپری کرده و تنها در زمان فراخوان به سمت مرز حرکت کنند.
شورای ساماندهی مبادی ورودی و خروجی از سال ۱۳۹۹ پایلوت این سامانه را در مرز بازرگان آغاز کرد و سپس آن را به سایر پایانه‌ها مانند آستارا و لطف‌آباد گسترش داد. این ساختار هوشمند، امکان مدیریت بهینه ترددها را فراهم کرده و شفافیت بیشتری در فرآیند خروج ایجاد کرده است.
با وجود پیشرفت‌های حاصل شده، نظارت مستمر و برخط بر عملکرد این سامانه‌ها برای جلوگیری از هرگونه مداخله انسانی ضروری است. بازطراحی سیستم‌ها برای کاهش دخالت عوامل انسانی و تضمین شفافیت، از اولویت‌های اصلی برای تداوم موفقیت این طرح است.
در نهایت، اجرای کامل نوبت‌دهی الکترونیکی در تمامی مرزهای تجاری، گامی ضروری برای دستیابی به استانداردهای بین‌المللی است. تداوم این اصلاحات ساختاری، رضایت رانندگان و صاحبان کالا را به همراه داشته و به بهبود جایگاه ترانزیتی کشور کمک شایانی خواهد کرد.
منبع خبر: مشاهده خبر در سایت منبع
برای مشاهده سایر خبرهای حوزه حمل و نقل، به صفحه اخبار حمل و نقل مراجعه کنید.
