کریدور شمال-جنوب؛ راهبردی‌ترین جایگزین برای مسیرهای دریایی
محمد عیقرلو، دبیر فدراسیون حمل و نقل و لجستیک ایران، با تأکید بر اهمیت کریدور شمال-جنوب، این مسیر را قابل‌اتکاترین جایگزین برای مسیرهای دریایی در شرایط بحرانی می‌داند.
در شرایطی که اختلال در مسیرهای دریایی می‌تواند زنجیره تأمین کالاهای اساسی را با چالش مواجه کند، شناسایی و بهره‌برداری از مسیرهای زمینی جایگزین برای ایران اهمیتی راهبردی یافته است. محمد عیقرلو، دبیر فدراسیون حمل و نقل و لجستیک ایران، معتقد است اگرچه زیرساخت‌های فعلی کشور توان جایگزینی کامل بنادر جنوبی را ندارند، اما با استفاده از ظرفیت‌های کریدور شمال-جنوب و ترکیب هوشمندانه مسیرهای ریلی و جاده‌ای، می‌توان ۷۰ تا ۸۰ درصد نیاز کشور به کالاهای اساسی را تأمین کرد.
تحلیل ظرفیت‌های کریدور شمال-جنوب و مسیرهای جایگزین
۱. کریدور شمال-جنوب (خزر و شبکه ریلی)
این مسیر با ظرفیت سالانه ۱۰ تا ۱۵ میلیون تن، که با سرمایه‌گذاری مناسب تا ۲۰ میلیون تن قابل افزایش است، به عنوان اصلی‌ترین گزینه مطرح می‌شود. هزینه حمل در این کریدور ۳۰ تا ۴۰ درصد ارزان‌تر از حمل جاده‌ای بوده و با مسیرهای دریایی رقابت می‌کند. با این حال، تکمیل راه‌آهن رشت-آستارا به عنوان یک گلوگاه حیاتی، برای بهره‌برداری کامل از این ظرفیت ضروری است.
۲. مسیر پاکستان (گوادر و کراچی)
این مسیر با ظرفیت ۲ تا ۳ میلیون تن در سال، به عنوان یک جایگزین اضطراری در صورت مسدود شدن خلیج فارس مطرح است. اگرچه دسترسی مستقیم به دریای عمان از مزایای آن است، اما ناامنی‌های منطقه‌ای و ضعف زیرساخت‌های جاده‌ای در بلوچستان، ریسک استفاده از آن را افزایش داده است.
۳. مسیر ترکیه (بازرگان و سرو)
ترکیه سریع‌ترین مسیر زمینی برای اتصال به اروپا را فراهم می‌کند. با وجود زیرساخت‌های گمرکی عالی، هزینه‌های بالای حمل‌ونقل در این مسیر، آن را برای کالاهای فله و اساسی غیراقتصادی کرده است، اما برای کالاهای باارزش و دارو بسیار کارآمد است.
۴. مسیر ریلی چین به آسیای میانه
این مسیر با ظرفیت ۱ تا ۲ میلیون تن، ایمن‌ترین گزینه برای کالاهای صنعتی محسوب می‌شود. اگرچه زمان حمل در این مسیر بسیار کمتر از دریاست، اما هزینه‌های بالا و نیاز به تغییر عرض ریل در مرزها، محدودیت‌هایی را برای آن ایجاد کرده است.
۵. مسیر ترانزیتی عراق
عراق عمدتاً به عنوان مسیر صادراتی شناخته می‌شود و به دلیل اینکه خود از واردکنندگان بزرگ کالاهای اساسی است، نقش کلیدی در تأمین نیازهای وارداتی ایران ایفا نمی‌کند.
اولویت‌بندی و رفع گلوگاه‌های زیرساختی
بر اساس تحلیل‌های کارشناسی، کریدور شمال-جنوب در صدر فهرست مسیرهای قابل‌اتکا قرار دارد. برای دستیابی به اهداف کلان ترانزیتی، رفع گلوگاه‌هایی نظیر تکمیل راه‌آهن رشت-آستارا، افزایش عمق بنادر شمالی برای پذیرش کشتی‌های بزرگ‌تر و توسعه تجهیزات تخلیه و بارگیری در گمرکات شرقی الزامی است. همچنین، تنوع‌بخشی به شرکای تجاری برای کاهش وابستگی‌های سیاسی، از دیگر الزامات استراتژیک برای تقویت امنیت زنجیره تأمین کشور است.
در نهایت، دستیابی به جایگاه هاب ترانزیتی منطقه با ظرفیت بیش از ۵۰ میلیون تن، نیازمند یک برنامه میان‌مدت و بلندمدت است که در آن تمرکز بر توسعه زیرساخت‌های ریلی و بندری، اولویت اصلی خواهد بود.
منبع خبر: مشاهده خبر در سایت منبع
برای مشاهده سایر خبرهای حوزه حمل و نقل، به صفحه اخبار حمل و نقل مراجعه کنید.
