تغییر موازنه ترانزیتی با همکاری راه آهن قزاقستان و مرسک؛ چالشی برای ریل ایران

همکاری راهبردی راه آهن قزاقستان و شرکت کشتیرانی مرسک برای توسعه کریدور میانی، رقابت در ترانزیت منطقه را تشدید کرده و سهم ایران را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. این توافق در شرایطی که تحریم‌های ایالات متحده علیه راه آهن جمهوری اسلامی ایران، ریسک‌های همکاری بین‌المللی را افزایش داده، به عنوان یک تهدید ساختاری برای موقعیت ترانزیتی ایران در مسیرهای ریلی منطقه تلقی می‌شود.

بر اساس گزارش‌های حوزه لجستیک، نشست کلیدی در تاریخ ۳۰ سپتامبر در آلماتی میان «آیبک کاپار»، مدیر اجرایی موقت KTZ Express و «صدف آیهان»، مدیرعامل منطقه مدیترانه شرقی مرسک، نقطه عطفی در توسعه لجستیک قزاقستان محسوب می‌شود. هدف اصلی این تفاهم‌نامه، ایجاد یک زنجیره تأمین یکپارچه برای صادرکنندگان قزاق است تا دسترسی سریع و شفاف به بازارهای چین، ترکیه و اروپا داشته باشند. در این مدل همکاری، مرسک به عنوان یک اتصال‌دهنده جهانی، بخش دریایی مسیر حمل‌ونقل بین‌المللی ترانس خزر را از طریق دریای سیاه به شبکه اقیانوسی خود متصل می‌کند.

توسعه کریدور میانی و تهدید برای سهم ترانزیتی ایران

شرکت KTZ Express به عنوان بازوی لجستیکی راه آهن قزاقستان، هم‌زمان با این همکاری، در حال توسعه ناوگان کانتینری و ایجاد پایانه‌های توزیع بار در نقاط استراتژیک است. معرفی بندر «پوتی» در گرجستان به عنوان دروازه اصلی اتصال آسیای میانه به شبکه جهانی مرسک، عملاً بخشی از بار صادراتی منطقه را از مسیرهای سنتی عبوری از ایران منحرف کرده و به سمت کریدور میانی سوق می‌دهد. این تحول نشان‌دهنده تغییر استراتژی صاحبان کالا در آسیای میانه است که ترجیح می‌دهند از زیرساخت‌های متصل به شبکه‌های بین‌المللی تحت مدیریت شرکت‌های بزرگ کشتیرانی استفاده کنند.

سایه تحریم‌ها بر تعاملات ریلی و کریدورهای جایگزین

یکی از تحلیل‌های مهم این گزارش، رویکرد محتاطانه طرف‌های بین‌المللی در همکاری با ایران است. گنجاندن راه آهن جمهوری اسلامی ایران در لیست تحریم‌های ایالات متحده، ریسک حقوقی و تجاری همکاری با ریل ایران را برای شرکت‌های بین‌المللی افزایش داده است. فعالان صنعت حمل‌ونقل معتقدند که مدیران KTZ Express به دلیل فشار ناشی از این تحریم‌ها، تمایل کمتری به توسعه پروژه‌های مشترک پرریسک با ایران نشان خواهند داد و ترجیح می‌دهند مسیرهای جایگزین مانند کریدور ترانس خزر را که فاقد این محدودیت‌های تحریمی هستند، تقویت کنند.

ضرورت بازنگری در دیپلماسی لجستیکی ایران

این همکاری راهبردی، تنها یک قرارداد تجاری ساده نیست، بلکه یک بازآرایی در نقشه‌های ترانزیتی منطقه است. در حالی که ریل قزاقستان با پشتوانه تکنولوژی مرسک و تسهیلات عبور از دریای سیاه در حال جذب بازارهای اروپا و چین است، راه آهن ایران برای حفظ سهم خود در کریدور شمال-جنوب با چالش‌های جدی مواجه است. برای حفظ قدرت رقابتی، ضرورت دارد که ایران علاوه بر رفع گلوگاه‌های فنی، با اتخاذ تدابیر حقوقی و دیپلماسی تجاری فعال‌تر، جذابیت‌های مسیر خود را در برابر کریدورهای نوظهور منطقه، به ویژه در شرایط تحریم، تقویت کند.

منبع خبر: مشاهده خبر در سایت منبع

برای مشاهده سایر خبرهای حوزه حمل‌ و نقل، به صفحه اخبار حمل‌ و نقل مراجعه کنید.